أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
403
قانون ( فارسى )
صورت نامش فتق است . آنچه اكثرا براى خايه رخ مىدهد ، جمع شدن آب در آن است و فتق كمتر پيش مىآيد . و بيشتر سبب آب در خايه ، رگهاى پيچيده و كلفت در خايه ، سخت و سفتى خايه ، سخت و سفتى كيسههاى چرمين خايه است و يا منشأ از ثرب ( پردهء بسيار نازك پيهى پوشندهء اندامان ) دارد . البته ممكن است هريك از عوارض نامبرده ، يكى يا برخى از دلايل زير را داشته باشد : 1 - دو سوراخ نامبرده - كه گفتيم راه مدفوع و راه بول به پايين هستند ناتوان - مىشوند و گشادتر از حالت طبيعى مىگردند . 2 - نزديكيهاى دو سوراخ از اثر مادهء رطوبى چسبان پوساننده و سستكننده ، مىدرّد و سوراخها گشاد مىشوند . 3 - ممكن است از اثر جيغ و داد بلند كشيدن يا پرش و حركتى شديد و يا بر زمين افتادن ، سوراخها آسيبپذير شوند . 4 - امكان دارد حبس شدن منى كه در حال حركت بوده و نگذاشتهاند بيرون جهد ، سبب باشد . 5 - ممكن است هنگام جماع ، زن بالا قرار گرفته باشد و اين حالت رخ دهد . 6 - در حين جماع و حركات آن بسيار خسته شده باشند . بويژه اگر با شكم سير جماع كنند و خسته شوند . خود عمل جماع درحالىكه شكم آكنده از خوراك است ممكن است سبب اين بيمارى شود . 7 - احتمال دارد باد زياد يا مدفوع ، در شكم جمع آمده باشد و سرازير گردد ، در نتيجه سبب پاره شدن ثرب يا حجاب و يا هر دو گردد . 8 - ممكن است از پايين آمدن روده و بويژه رودهء كور باشد كه به چيزى بسته نشده است . 9 - احتمال آن هست كه طبيعت مادهء رطوبى را بيرون براند و آن ماده راه به خايه يابد . 10 - ممكن است رطوبت در بيضهها به حدّ زياد - از اثر سرما - توليد شده و مادهء خونى را به مادهء آبى تبديل كرده باشد . كه امكان دارد اين عمل در غشاى ويژهء خايهها پديد آيد . 11 - ممكن است از اثر رطوبت جمع شده در خايهها ، يا خون تهنشين شده باشد ؛ چنان كه از اثر ضربت خوردن و بر زمين افتادن اين حالت رخ مىدهد . 12 - احتمال دارد از وجود باد باشد و خايه باد كرده باشد ؛ كه با نيشتر زدن ممكن است باد پراكنده شود . 13 - ممكن است گوشت زائد روئيده باشد ، و در نتيجهء آن خايه سفت و آماسيده شود . 14 - امكان آن هست از اثر ورم يا چاقى بدن انسان ، كيسهء خايه كلفت و سفت شود و حالتى شبيه جمع آمدن آب در خايه ببار آيد كه در اين حالت آن را ادرهء گوشت نامند . 15 - ممكن است ورم در بيخ رانها ، يا چاقى زياد بيخ ران سبب كلفت و سفت شدن كيسهء خايه شوند . 16 - احتمال دارد از باد كردن رگهاى كيسهء خايه باشد كه اين حالت را ادرهء دوالى گويند . 17 - ممكن است كيسهء خايه بسيار سست و فروهشته شود - بدون اينكه پارگى رخ دهد - بنابراين